Vận đơn đường biển

Khái niệm vận đơn

Trong vận tải biển, Vận đơn (bill of lading) có thể được hiểu nôm na như một “phiếu ghi nhận” (bill) của việc “xếp hàng” (loading). 

Theo âm Hán Việt, từ “vận đơn” gồm hai từ “vận” được hiểu là vận chuyển, và “đơn” có nghĩa là phiếu, hay chứng từ; gộp lại có thể hiểu đó là một văn bản hay chứng từ về việc vận chuyển hàng.

Cách giải thích theo tiếng Anh và tiếng Hán Việt tuy có khác nhau đôi chút, nhưng tựu chung lại thuật ngữ này cũng chỉ sự ghi nhận của người vận chuyển về việc xếp hàng lên tàu để vận chuyển.

Nếu định nghĩa một cách chính tắc, vận đơn là chứng từ do người vận chuyển hoặc đại diện được ủy quyền của người vận chuyển (thuyền trưởng, đại lý) ký phát cho người gửi hàng, trong đó xác nhận việc nhận hàng để vận chuyển từ cảng khởi hành đến cảng đích.

Lịch sử của Vận đơn đường biển

Nếu xét theo khía cạnh lịch sử hình thành và sử dụng, vận đơn đường biển được bắt đầu sử dụng từ thế kỷ 13, khi thông thương bằng đường biển trở nên tấp nập ở châu Âu, và chủ hàng cần có bằng chứng văn bản về việc hàng hóa được xếp xuống tàu. Ban đầu vận đơn có mục đích như một biên lai của người vận chuyển phát hành khi nhận hàng. Theo cách này, vận đơn có lẽ tương tự như như vé gửi xe hiện nay, khi khách “gửi xe” vào bãi thì nhận được “vé xe”, và sẽ xuất trình hay nộp lại khi lấy xe khỏi bãi. Có thể tham khảo nội dung trên vận đơn được phát hành từ thế kỷ 13 như sau:

“April twenty-fourth in the year of the Incarnation of the Lord 1248. We, Eustace Cazal and Peter Amiel, carriers, confess and acknowledge to you, Falcon of Acre and John Confortance of Acre, that we have had and received from you twelve full loads of brazil wood and nine of pepper and seventeen and a half of ginger for the purpose of taking them from Toulouse to Provence, to the fairs of Provence to be held in the coming May, at a price or charge of four pounds and fifteen solidi in Vienne currency for each of the said loads. And we confess we have had this from you in money, renouncing, etc. And we promise by this agreement to carry and look well after those said loads with our animals, without carts, and to return them to you at the beginning of those fairs and to wait upon you and do all the things which carriers are accustomed to do for merchants. Pledging all our goods, etc.; renouncing the protection of all laws, etc.”

(Nguồn: A Source Book for Medieval Economic History, (Milwaukee: The Bruce Publishing Co., 1936; reprint ed., New York: Biblo & Tannen, 1965), trang. 159-160)

Chức năng của vận đơn

Vận đơn có 3 chức năng vô cùng quan trọng như sau:

  1. Vận đơn là biên lai hàng hóa, do thuyền trưởng hoặc người được ủy quyền của người vận tải ký. Đây là chức năng sơ khai của vận đơn. Trước đây, các thương gia thường hành trình cùng hàng hóa của mình trên tàu đến chợ để bán hàng theo phương thức mặt đối mặt. Vào thời đó, không cần đến vận đơn. Tuy nhiên khi thương mại phát triển, và các thương gia có thể gửi hàng cho đại lý của mình ở nước ngoài để bán hàng tại đó. Khi đó, hàng được xếp lên tàu đưa tới cảng đích; người gửi hàng đòi hỏi biên lai xác nhận thuyền trưởng đã thực nhận hàng, và giữ biên lai đó cho đến khi hàng được giao cho người nhận hàng tại cảng dỡ.
  2. Vận đơn là bằng chứng của hợp đồng vận chuyển giữa người vận chuyển và người gửi hàng. Thường thì người gửi hàng và người vận chuyển có thỏa thuận (hợp đồng vận chuyển) trước khi hàng hóa được xếp lên tàu, và vận đơn được phát hành. Và khi vận đơn được phát hành, nó là bằng chứng đầy đủ về hợp đồng vận tải hàng hóa ghi trong vận đơn.
  3. Vận đơn là chứng từ sở hữu đối với hàng hóa ghi trên chứng từ này. Đây là chức năng hay đặc tính quan trọng nhất của vận đơn trong thương mại quốc tế hiện nay. “Chứng từ sở hữu” là chứng cho phép người chủ hợp lệ có quyền sở hữu đối với hàng hóa. Quyền sở hữu này có thể được chuyển nhượng bằng cách ký hậu lên vận đơn (đối với vận đơn có thể chuyển nhượng).

Các loại vận đơn

Cách phổ biến nhất là phân loại theo cách ghi người nhận hàng (tương ứng với chức năng quan trọng nhất là “chứng từ sở hữu”), theo đó có 3 loại vận đơn:

Vận đơn đích danh (straight bills of lading)

Là loại ghi rõ tên, địa chỉ (và các thông tin khác như: số điện thoại, fax, email…) của người nhận hàng; chỉ người này mới có quyền nhận hàng (khi xuất trình vận đơn hợp lệ)

Vận đơn theo lệnh (order bills of lading)

Đây là loại phổ biến nhất trong thương mại và vận tải quốc tế, mà theo đó người vận tải sẽ giao hàng theo lệnh của người gửi hàng, hoặc của người được ghi trên vận đơn.

Vận đơn vô danh (bearer bills of lading)

Cho phép giao hàng cho người xuất trình vận đơn. Có thể coi đây là một dạng vận đơn theo lệnh nhưng trên đó không ghi theo lệnh của ai. Theo một cách khác, vận đơn theo lệnh có thể chuyển thành vận đơn vô danh bằng cách ký hậu vào mặt sau nhưng không ghi rõ giao hàng theo lệnh của ai (blank indorsement).

Một số cách phân loại B/L khác:

Ngoài cách phân loại trên, tùy theo mục đích cụ thể, người ta có thể chia vận đơn thành một số loại khác như sau:

(1) Theo tình trạng vận đơn:

  • Vận đơn hoàn hảo (Clean B/L): không có ghi chú về khiếm khuyết của hàng hóa, bao bì;
  • Vận đơn không hoàn hảo (Unclean B/L): có ghi chú về khiếm khuyết của hàng hóa, bao bì…

(2) Theo tình trạng nhận hàng:

  • Vận đơn đã xếp hàng lên tàu (Shipped on board B/L): được cấp sau khi hàng hóa đã xếp lên tàu.
  • Vận đơn nhận hàng để xếp (Received for shipment B/L): được cấp trước khi hàng hóa được xếp xuống tàu. Trên vận đơn này, do đó, không có tên tàu và ngày xếp hàng xuống tàu. Vận đơn này có thể được chuyển đổi thành “vận đơn đã xếp hàng lên tàu” bằng cách bổ sung xác nhận tên tàu và ngày xếp hàng thực tế lên tàu.

Trên đây, tôi đã giới thiệu về khái niệm, chức năng, và phân loại vận đơn đường biển. Còn nhiều nội dung liên quan đến chủ đề này, tôi sẽ bổ sung sau.


Chuyển từ Vận đơn về Vận tải container
Chuyển từ Vận đơn về Trang chủ




Download Danh sách Hãng tàu tại Hải Phòng
(gồm cả địa chỉ, số điện thoại)

và nhận email chia sẻ thông tin, kiến thức, kinh nghiệm trong lĩnh vực Vận tải containerThủ tục hải quan.

Vui lòng nhập đủ thông tin dưới đây.

* Thông tin bắt buộc



New! Comments

Have your say about what you just read! Leave me a comment in the box below.

Tiếng Việt Tiếng Việt    English English








Download file Danh sách hãng tàu tại Hải Phòng
(gồm địa chỉ, điện thoại)





Join Us on the Web

Follow us on Facebook
Find Us on Twitter
Find Us on Google Plus
Find Us on Pinterest
Find Us on LinkedIn



Free Container Shipping Guys e-zine for monthly tips and shipping advices. Join now... 

Enter Your E-mail Address
Enter Your First Name (optional)
Then

Don't worry — your e-mail address is totally secure.
I promise to use it only to send you Shipping Container Guys.